EUDR – czym jest i kogo dotyczy? Jak przygotować się do nowych wymagań

EUDR – co to jest i na czym polega?

EUDR (EU Deforestation Regulation) to rozporządzenie Unii Europejskiej, którego celem jest ograniczenie wprowadzania na rynek unijny produktów powiązanych z wylesianiem i degradacją lasów. Przepisy nakładają na przedsiębiorców obowiązek wykazania, że określone towary zostały wytworzone zgodnie z wymaganiami regulacji. W praktyce oznacza to konieczność śledzenia pochodzenia surowców na każdym etapie łańcucha dostaw.

System należytej staranności (due diligence) jest bardzo ważnym elementem EUDR. Co to oznacza w praktyce? Przedsiębiorca musi zebrać informacje dotyczące produktu, ocenić ryzyko jego związku z wylesianiem oraz – w razie potrzeby – wdrożyć działania ograniczające to ryzyko. Istotnym wymogiem jest także możliwość przypisania surowca do konkretnej lokalizacji jego pochodzenia. Należy zaznaczyć, że regulacja nie wprowadza jedynie obowiązku deklaratywnego. Wymaga realnego udokumentowania zgodności produktu z przepisami, co oznacza konieczność posiadania danych umożliwiających weryfikację całego łańcucha dostaw. W wielu przypadkach wiąże się to z potrzebą modyfikacji dotychczasowych procesów zakupowych i logistycznych.

Kiedy EUDR wchodzi w życie?

Rozporządzenie EUDR zostało przyjęte przez Unię Europejską w 2023 roku, jednak jego stosowanie zostało rozłożone w czasie. Termin rozpoczęcia obowiązywania przepisów zależy od wielkości przedsiębiorstwa. Dla dużych i średnich firm przepisy zaczynają obowiązywać od 30 grudnia 2026 roku. W przypadku mikro- i małych przedsiębiorstw przewidziano dodatkowy okres przejściowy, a obowiązek stosowania przepisów rozpocznie się od 30 czerwca 2027 roku.

Kogo dotyczy rozporządzenie EUDR?

Rozporządzenie EUDR – kogo dotyczy? Są nim objęte podmioty, które wprowadzają na rynek Unii Europejskiej lub eksportują z UE produkty wskazane w przepisach jako potencjalnie powiązane z wylesianiem. Obowiązki dotyczą zarówno przedsiębiorców importujących towary spoza UE, jak i firm działających w łańcuchu dostaw na rynku unijnym.

Regulacja ma zastosowanie do:

• operatorów – wprowadzających dany produkt na rynek UE lub go eksportujących,
• handlowców – udostępniających produkt już wprowadzony do obrotu.

Dokładny zakres objętych przepisami towarów oraz ich produktów pochodnych określa załącznik do rozporządzenia. Należą do nich m.in. drewno, wyroby drewniane, soja, kawa, kakao, kauczuk, olej palmowy oraz bydło, a także produkty z nich wytwarzane.

Jakie obowiązki wprowadza EUDR dla przedsiębiorców?

EUDR nakłada na przedsiębiorców konieczność wdrożenia systemu należytej staranności (due diligence) dla produktów objętych rozporządzeniem. Celem tego systemu jest wykazanie, że towary wprowadzane na rynek UE lub z niego eksportowane nie są powiązane z wylesianiem ani degradacją lasów po 31 grudnia 2020 r.

Oznacza to następujące obowiązki:

• przechowywanie informacji o produkcie – obejmuje to m.in. szczegółowe dane o rodzaju towaru, ilości, dostawcy, kraju pochodzenia oraz współrzędnych geolokalizacyjnych działek, z których pochodzi surowiec,
• ocenę ryzyka – przedsiębiorca musi określić, czy istnieje ryzyko, że dany produkt jest niezgodny z wymaganiami EUDR. W ocenie uwzględnia się m.in. kraj pochodzenia, złożoność łańcucha dostaw oraz dostępność informacji potwierdzających zgodność,
• eliminację niedogodności – jeżeli ryzyko zostanie zidentyfikowane, konieczne jest wdrożenie działań ograniczających, takich jak pozyskanie dodatkowej dokumentacji, zmiana dostawcy lub weryfikacja danych źródłowych,
• sporządzenie dokumentacji – po przeprowadzeniu procedury należy sporządzić oświadczenie o należytej staranności i przekazać je w wymaganym systemie informacyjnym przed wprowadzeniem produktu na rynek UE lub jego eksportem.

Jak przygotować się do EUDR? Krok po kroku

Jak działalność może przygotować się do EUDR? Całość wymaga przede wszystkim weryfikacji, czy firma znajduje się w zakresie regulacji oraz czy obraca produktami objętymi przepisami. Na tym etapie konieczne jest przeanalizowanie łańcucha dostaw i określenie roli przedsiębiorstwa jako operatora lub handlowca. Poniżej opisujemy następujące po sobie etapy całej procedury.

1. Pierwszym krokiem jest uporządkowanie danych dotyczących dostawców i źródeł pochodzenia surowców. W praktyce oznacza to zebranie informacji umożliwiających identyfikację miejsca produkcji oraz przypisanie go do konkretnej partii towaru.
2. Kolejnym etapem jest wdrożenie procedury należytej staranności. Obejmuje ona gromadzenie danych, ocenę ryzyka oraz dokumentowanie wyników tej oceny. W wielu przypadkach konieczne jest dostosowanie systemów informacyjnych tak, aby umożliwiały śledzenie produktów w całym łańcuchu dostaw.
3. Następnie należy sprawdzić, czy obecne umowy z dostawcami pozwalają na pozyskanie wymaganych danych. Brak informacji o pochodzeniu surowców może uniemożliwić spełnienie wymogów EUDR, dlatego często konieczna jest aktualizacja warunków współpracy.
4. W ramach przygotowań przedsiębiorstwo powinno wdrożyć także wewnętrzne procedury odpowiedzialności za zgodność z regulacją oraz określają osoby odpowiedzialne za gromadzenie i weryfikację danych.
5. Ostatnim elementem przygotowania jest testowanie procesów na wybranych produktach lub dostawcach, aby sprawdzić, czy system gromadzenia i oceny danych działa zgodnie z wymaganiami rozporządzenia.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat zagadnień z zakresu obsługi celnej? Zapraszamy do zapoznania się z naszymi innymi wpisami.

FAQ – najczęściej zadawane pytania o EUDR